11:50 (26.02.2025)
539
Ortiqcha vazn global muammoga aylangan. JSST ma’lumotlariga ko‘ra, dunyo aholisining har sakkizinchisi ortiqcha vazndan aziyat chekadi. Olimlarning fikricha, bu aholining demografiyasi va salomatligiga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda.
Ortiqcha vazn demografiyaga qanday ta’sir qiladi:
• Tug‘ilish darajasini pasaytiradi. Semizlik bilan og‘rigan ayollar homilador bo‘lish va homilani ko‘tarishda qiyinchiliklarga duch kelish ehtimoli ko‘proq.
• Kelajak avlodlar salomatligini yomonlashtiradi. Otaning semirishi keyingi avlodlarda genetik va epigenetik o‘zgarishlar xavfini oshirishi mumkin. Bolalar ortiqcha vaznni meros qilib olishlari mumkin.
• O‘lim darajasini oshiradi. Ortiqcha vazn jiddiy, og‘ir kasalliklarning rivojlanishiga ta’sir qiladi: yurak-qon tomir kasalliklari, II- turdagi diabet, onkologiya.
• Butun mamlakat iqtisodiyotiga ta’sir qiladi. Aholi o‘rtasida ortiqcha vaznning ortishi sog‘liqni saqlash tizimiga tobora ko‘p bosim yuklamoqda.
Nima qilish kerak:
Mutaxassilarning fikricha, yurish, velosayr va gimnastrada kabi jismoniy faollikni kundalik turmush tarziga aylantirish har qaysi yoshdagi kishilar uchun foydadan holi emas. Kuniga kamida 4-5 kilometr piyoda yurish uzoq umr va sog‘lom hayot garovi.
– Velosipedda sayr qilish jismoniy faollikning yana bir qulay va zavqli turi hisoblanadi. Velosayr mushak, yurak-qon tomir tizimini mustahakamlaydi, nafas olish ritmini rivojlantiradi. Tizimli harakatlar yog‘larning erishiga, shu orqali ortiqcha vazndan qutilishga olib keladi.
– Shu o‘rinda qayd etish kerakki, semizlikka qarshi kurashda sog‘lom ovqatlanish ham muhim o‘rin tutadi. Jumladan, turli xil sabzavot va mevalarni iste’mol qilishga odatlanish kerak bo‘ladi. Yog‘li go‘sht mahsulotlarini dukkakli mahsulotlarga, baliq va parranda go‘shti yoki yog‘siz go‘shtlarga almashtirish, tuz va qandni imkon qadar kamroq iste’mol qilish, ovqat bilan birga choy ichmaslik, tabiiy sharbatlar yoki qaynatilgan suv ichish kabi oddiy, ammo muhim qoidalarga rioya etgan ma’qul.