08:59 (28.02.2025)
598
Yaqinda o‘tkazilgan tadqiqotlar shuni tasdiqladi: ko‘p vazifalar va ishlash, "poyga" muhiti va ishdagi asabiylik bilan bog‘liq doimiy stress "oq yoqalilar" salomatligiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
Jismoniy faollikning yetishmasligi esa muammoni yanada kuchaytiradi. Hammasi birgalikda organizmning tezroq qarishiga olib keladi, biologik yoshni oshiradi.
Sidney universitetining bir guruh olimlari 37 ta ilmiy ish natijalarini umumlashtirib, meta-tadqiqot o‘tkazdilar va ish joyidagi doimiy stress ishchilarning ruhiy salomatligini yomonlashtirishini aniqladilar. BMJ jurnalida chot etilgan yakuniy maqolada mualliflar salbiylikning asosiy sabablarini sanab o‘tdilar: ishni muvozanatsiz tashkil etish (me’yordan ortiqcha ishlash, vazifaning ko‘pligi), kasbiy noaniqlik, qadr-qimmat va xodimga hurmatning yo‘qligi.
"Ishga bo‘lgan yuqori talablar va rahbarlarning qattiq nazorati, xodimlarning sa’y-harakatlari va xodimlar o‘rtasidagi nomutanosib mukofotlash, ish joyida ijtimoiy qo‘llab-quvvatlashning pastligi - bularning barchasi xodimlarda ruhiy salomatlik muammolari rivojlanishining yuqori xavfi uchun sabab bo‘ladi," deb yozadi ish mualliflari.
Surunkali stress oqibatlari asta-sekin to‘planib boradi - uyqu buziladi, doimiy charchoq hissi paydo bo‘ladi va xodimni ish natijalari qiziqtirmay qo‘yadi. Va bunga qarshi chora ko‘rilmasa ertami-kechmi jiddiy kasalliklarni keltirib chiqaradi.
"Emotsional charchash sindromi, ruhiy va jismoniy charchoq rivojlanishidan tashqari, surunkali stress ta’sirida somatik kasalliklar, ya’ni gipertoniya, oshqozon yara kasalligi, bronxial astma, neyrodermit rivojlanadi", - deb tushuntirdi Pirogov universiteti psixiatriya va tibbiy psixologiya kafedrasi professori Sergey Igumnov.
Garvard tibbiyot maktabi olimlarining tadqiqotlari shuni ko‘rsatdiki, stress salomatligimiz ostiga chuqur "qazadi," hujayra darajasidagi o‘zgarishlarga olib keladi, bu esa tezlashgan qarishdan dalolat beradi. Lekin yaxshi yangilik shundaki, inson organizmi ancha egiluvchan bo‘lib chiqdi va biologik yoshga ta’sir qiluvchi salbiy omillarni yo‘qotish yoki hech bo‘lmaganda kamaytirish va ijobiy omillarni qo‘shish orqali organizm holatini va uning bioyoshini boshqarish mumkin.