Dunyo farmatsevtika bozorida shunday dorilar borki, ayrim mamlakatlarda ulardan foydalanish taqiqlangan yoki qattiq cheklangan. Ammo boshqa davlatlarda ular hali ham erkin sotuvda uchraydi.

Buning asosiy sabablari:
— davlatlar qonunchiligining farq qilishi;
— dori xavfsizligi boʻyicha turlicha yondashuv;
— klinik tadqiqotlar natijalariga turlicha baho berilishi;
— farmakonazorat tizimining darajasi.

Quyida dunyoda bahsli hisoblangan ayrim dorilar keltirilgan:

Analgin (Metamizole)
Koʻpchilikka tanish ogʻriq qoldiruvchi. AQSH, Buyuk Britaniya, Yaponiya va yana qator davlatlarda taqiqlangan yoki qattiq cheklangan. Sabab — kam uchrasa ham, qondagi oq hujayralarni keskin kamaytiruvchi agranulotsitoz xavfi.
Shu bilan birga, ayrim davlatlarda u hali ham ogʻriq va isitma uchun qoʻllanadi.

Nimesulide
Yalligʻlanishga qarshi dori. Ayrim Yevropa davlatlarida jigarga zarari sababli cheklangan. Bolalar uchun ishlatish koʻp mamlakatlarda taqiqlangan.

Phenylpropanolamine (PPA)
Avval sovuqqotish va burun bitishida keng ishlatilgan. Keyinchalik insult xavfini oshirishi mumkinligi aniqlanganidan soʻng AQSHda bozordan olib tashlangan. Ammo baʼzi davlatlarda hali ham ayrim preparatlar tarkibida uchraydi.

Codeine saqlovchi siroplar
Yoʻtalga qarshi ishlatiladi. Ayrim davlatlarda bolalar uchun taqiqlangan, chunki nafasni sekinlashtirish xavfi bor. Yevropa va AQSHda bu boʻyicha qattiq nazorat mavjud.

Cisapride
Oshqozon-ichak tizimi uchun qoʻllanilgan. Keyinchalik yurak ritmini buzishi va toʻsatdan oʻlim holatlari bilan bogʻliq xavflar aniqlangan. Koʻp davlatlarda bozordan chiqarilgan.

Thalidomide
Farmatsevtika tarixidagi eng mashhur fojialardan biri. 1950–60 yillarda homilador ayollarga toksikoz uchun berilgan. Keyinchalik minglab bolalarda tugʻma nuqsonlar keltirib chiqargani maʼlum boʻlgan. Hozir ayrim ogʻir kasalliklarda juda qattiq nazorat ostida qoʻllanadi.

Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti dori xavfsizligi doimiy ravishda qayta koʻrib chiqilishini taʼkidlaydi. Ilgari xavfsiz deb hisoblangan preparat yillar oʻtib jiddiy xavf keltirib chiqarishi mumkin.

Mutaxassislar eslatadi: “Boshqa davlatda sotilyapti ekan — demak xavfsiz” degan fikr doim ham toʻgʻri emas. Dorini faqat shifokor tavsiyasi bilan qabul qilish kerak.