Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти (ЖССТ) чақалоқлар учун махсус ишлаб чиқилган илк безгак дори воситасини маъқуллади.

Бу ҳақда ташкилотнинг расмий баёнотида маълум қилинган. Артеметер ва люмефантрин бирикмасидан иборат ушбу янги дори вазни 5 килограммдан кам бўлган чақалоқлар учун хавфсиз деб топилган биринчи препаратдир. Шу вақтгача чақалоқлар ёши каттароқ болалар учун мўлжалланган дорилар билан даволаниб келинган. Бу эса янги туғилган чақалоқларда дори дозасини белгилашда хатоликка йўл қўйиш ва организмнинг заҳарланиш хавфини юзага келтирган.

ЖССТнинг ушбу қарори ортидан давлатларга тўлиқ клиник синовлар ўтказиш имконияти бўлмаса ҳам, доридан фойдаланишга рухсат берилиши мумкин. БМТ агентликлари безгак кенг тарқалган ҳудудлар учун ушбу дори воситасини сотиб олиши ва тарқатиши мумкин.

Беш ёшгача бўлган болалар ҳамон энг заиф қатлам бўлиб қолмоқда. Безгакдан ўлим ҳолатларининг қарийб 70 фоизи айнан шу ёшдаги болалар ҳиссасига тўғри келади. ЖССТ маълумотларига кўра, безгак ҳомиладорликка ҳам жиддий салбий таъсир кўрсатади. Ҳар йили ушбу касаллик туфайли:

- 10 минг нафар она вафот этади;
- 200 минг нафар бола ўлик туғилади;
- 550 мингга яқин чақалоқ жуда кам вазн билан дунёга келади.

Дунё ва Африкадаги вазият
2000 йилдан бери глобал ҳаракатлар натижасида 14 миллионга яқин ўлим ҳолатининг олди олинди. Шунга қарамай, безгак ҳамон жиддий муаммо бўлиб қолмоқда. 2024 йилда дунё бўйлаб 282 миллионга яқин касалланиш ва ярим миллиондан ортиқ ўлим ҳолати қайд этилди.

Дунёдаги барча безгак ҳолатларининг ва ўлимнинг ўндан тўққиз қисми Саҳройи Кабирдан жанубдаги Африка давлатлари ҳиссасига тўғри келади. Янги дори ушбу қитъада ҳар йили туғиладиган 30 миллион чақалоқни даволашдаги бўшлиқни тўлдиради.

Шунингдек, апрель ойида ЖССТ безгакнинг аниқлаш қийин бўлган янги турларига қарши учта янги тезкор тестни тасдиқлади. Африка шохи мамлакатлари (Эфиопия, Сомали, Эритрея, Жибути)да безгак паразитлари ўзгаргани сабабли тестлар 80 фоиз ҳолатда касалликни кўрсатмаётган эди (ёлғон манфий натижа). Бу эса даволашни кечиктириб, ўлим хавфини оширган.

ЖССТ 2021 йилда биринчи безгак вакцинасидан фойдаланишни тавсия қилган. Ҳозирда ушбу вакцина Африканинг бир қатор давлатларида кенг миқёсда қўлланмоқда.