Соҳибқироннинг шахсий шифокори ким бўлган?
Соҳибқирон Амир Темур даврида Турон заминида барча соҳалар қатори тиббиёт ҳам тараққий этган.
Тарих фанлари номзоди Маъмура Сулайманова Амир Темур ва темурийлар даврида фаолият юритган тиббиёт муассасалари ва табиблар ҳақида маълумот берди. Унинг таъкидлашича, Амир Темур даврида ҳар бир шаҳарда шифохона бўлган, уларда билимли ва тажрибали табиблар ишлаган.
Жумладан, Самарқандда “Дор уш-шифо” номли йирик касалхона бўлиб, унга ўз замонасининг таниқли табиби Мир Саййид Шариф Шерозий раҳбарлик қилган. Бу даврда мамлакатда Хисомиддин Иброҳим Кирмоний, Мавлоно Файзуллоҳ Табризий, Мансур ибн Муҳаммад каби йирик табиблар яшаб ўтган.
Тарихий маълумотларга кўра, Мавлоно Файзуллоҳ Табризий Амир Темурнинг шахсий табиби бўлган. У Соҳибқироннинг барча сафарларида бирга бўлар эди.
Амир Темур ҳакимлар, табиблар, мунажжимлар ва муҳандисларни салтанат корхонасига ривож берувчилар, деб атаган.
“Темур тузуклари”да шундай дейилади: “Ҳакимлар ва табиблар билан иттифоқда беморларни даволатар эдим”. Бундан кўринадики, Темур қўшинларида ярадор ва бемор жангчиларни даволовчи шифокорлар бўлган.
Мирзо Улуғбек даврида эса табиблар ўртасида моҳир жарроҳлар ҳам бор эди. Улардан бири — Тожиддин Ҳаким анча мураккаб операцияларни ҳам қилган. Масалан, кўз катарактасини жарроҳлик йўли билан муваффақиятли даволаган.
Бу табиб операциядан олдин жарроҳлик асбобларини олов устида қиздириб олиб, сўнг ишлатган. Амалиёт вақтида эса қўлини тез-тез майда қилиб тўғралган пиёзга ботириб оларкан.
Маълумки, пиёзда микробларни ўлдирувчи фитоцидлар бўлади. Ўтда қиздирилган асбоб эса тамомила микробдан ҳоли бўлади (стерилизацияланади). Бу жиҳатдан, Тожиддин Ҳакимни Ўрта Осиёда антисептика усулининг асосчиси, деса бўлади.
