Янгиликлар

not found

Дори воситаларининг ножуя таъсирлари кузатилганда қаерга мурожаат қилиш керак?

Республика ҳудудида дори воситаларини қўллаш натижасида юзага келаётган ножўя реакцияларни эрта аниқлаш, уларни тизимли равишда йиғиш ва чуқур таҳлил қилиш, дори воситалари хавфсизлигини баҳолаш, оғир асоратлар ҳамда салбий оқибатларнинг олдини олиш, аҳоли саломатлигини ишончли ҳимоя қилиш мақсадида Фармацевтика тармоғини ривожлантириш агентлиги ва «Фармацевтика маҳсулотлари хавфсизлиги маркази» давлат муассасаси ҳамкорлигида «Фармаконазорат» миллий электрон ахборот тизими ташкил этилди. Мазкур тизим орқали дори воситаларидан фойдаланиш жараёнида кузатилган ножўя реакциялар тўғрисида Марказга тезкор тарзда хабар бериш имконияти яратилди. Бу эса ушбу маълумотларни марказлашган ҳолда йиғиш, уларни тезкор ва чуқур таҳлил қилиш, дори воситалари билан боғлиқ хавф-хатарларни ўз вақтида аниқлаш, зарур профилактик ва тартибга солувчи чораларни кўриш, шунингдек фармаконазорат соҳасида самарали бошқарув қарорларини қабул қилиш механизмини йўлга қўйишга хизмат қилмоқда. Маълумот учун, тиббиёт ва фармацевтика ходимлари дори воситаларидан фойдаланиш натижасида аниқланган ножўя реакциялар тўғрисидаги маълумотларни онлайн тарзда қуйидаги расмий ахборот ресурслари орқали юборишлари мумкин: — Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлигининг расмий веб-сайти: https://gov.uz/uz/ssv/sections/view/42596 — «Фармацевтика маҳсулотлари хавфсизлиги маркази» давлат муассасасининг расмий веб-сайти:https://www.uzpharm-control.uz/ru/pages/online_reporting — Фармацевтика тармоғини ривожлантириш агентлигининг расмий веб-сайти:https://pharm.gov.uz/uz/open-data/pharmacovigilance Шунингдек, истеъмолчилар — аҳоли учун қулайликларни янада ошириш мақсадида махсус «PharmUz» мобил иловаси ишлаб чиқилган бўлиб, мобил илова орқали дори воситаларидан фойдаланиш жараёнида кузатилган ножўя реакциялар ҳақида соддалаштирилган ва қулай тартибда тезкор электрон хабар юбориш имконияти яратилган.

  • 26 Январь, 14:30
  • Батафсил
not found

Қон таҳлилидаги бешта муҳим кўрсаткич: жиддий соғлиқ муаммоларидан дарак беради

Оддий қон таҳлили организмдаги жиддий касалликлар ҳақида огоҳлантириши мумкин. Қайси кўрсаткичлар энг муҳим экани ва беморлар қандай хатолар қилиб ташхис натижаларини бузиб қўйиши мумкинлиги ҳақида эксперт маълумотлар берди. Биринчи кўрсаткич — глюкоза.Қонда шакар миқдорининг кескин кўтарилиши ёки жуда пасайиб кетиши энг хавфли сигналлардан бири ҳисобланади. Глюкоза 20 ммоль/л дан юқори ёки 3 ммоль/л дан паст бўлса, гликемик кома хавфи борлигини кўрсатиши мумкин. Диабети бўлмаган одамларда ҳам шакар миқдори ўзгариши мумкин — масалан, кучли стресс, заҳарланиш ёки ўткир касалликлар пайтида. Иккинчи кўрсаткич — гемоглобин.Агар гемоглобин 70 г/л дан паст бўлса, бу оғир анемиядан далолат беради. Бундай ҳолатда тўқималар ва аъзолар кислородни етарли ололмайди, бу айниқса юрак ва мия учун хавфли. Беморда холсизлик, нафас қисилиши, бош айланиши бўлиши мумкин, лекин баъзан умуман яққол аломатлар бўлмаслиги ҳам мумкин. Учинчи кўрсаткич — тромбоцитлар.Бу ҳужайралар қон ивишига жавоб беради. Уларнинг ортиб кетиши (500–800 млрд/л) тромбоз ва қон томирларининг хавфли тиқилиб қолиши хавфини оширади. Жуда кам бўлиши (150 млрд/л дан паст) эса, аксинча, ҳатто енгил жароҳатларда ҳам қон кетиш эҳтимолини кучайтиради. Тўртинчи кўрсаткич — креатинин.Бу буйраклар иш фаолиятининг кўрсаткичи. Унинг кўтарилиши буйракларнинг фильтрация қилиш қобилияти пасаяётганини, ҳатто одам ҳали ўзини соғлом ҳис қилаётган босқичда ҳам, билдириши мумкин. 110–150 мкмоль/л атрофидаги кўрсаткичлар буйрак фаолиятидаги дастлабки бузилишларга ишора қилади ва қўшимча текширувни талаб этади Бешинчи кўрсаткич — ферритин.Ферритин организмдаги темир заҳираларини кўрсатади. Унинг паст бўлиши (15–30 нг/мл дан кам) кўпинча анемия ва доимий чарчоқ билан боғлиқ бўлади. Жуда юқори бўлиши (400 нг/мл дан ошса) эса яширин яллиғланиш ёки организмда темир ортиқча эканини кўрсатиши мумкин. Шу билан бирга, ёмон таҳлил натижалари ҳар доим ҳам касалликни англатмайди. Кўп ҳолларда бу таҳлилга тайёргарликда йўл қўйилган хатолар сабабли юзага келади. Эксперт энг кенг тарқалган хатоларни санаб ўтди: Масалан, таҳлилдан 12–24 соат олдин жуда қаттиқ жисмоний машқ қилиш организм учун стресс ҳисобланади. Натижада креатин киназа, АСТ, ЛДГ, С-реактив оқсил ва лейкоцитлар кўтарилиши мумкин, бу эса миокардит, мушак шикастланиши ёки сувсизланишга ўхшаш нотўғри тасаввур уйғотади. Организмга ўз ҳолатига қайтиши учун вақт керак. Бундан ташқари, таҳлил олдидан алкоголь истеъмол қилиш глюкоза, триглицеридлар ва жигар ферментларига таъсир қилади. У қонда шакарнинг пасайиши ёки кўтарилишига сабаб бўлиши, қон плазмаси ҳажмини ўзгартириши ва биокимёвий таҳлил натижаларини бузиши мумкин. Овқатланиш режимига риоя қилмаслик ҳам кенг тарқалган хато. Глюкоза ва липид профилини қатъий равишда оч қоринга (камида 8–10 соат овқат емасдан) топшириш керак. Аммо умумий қон таҳлили, антителалар ва гормонлар учун енгил нонуштага рухсат этилади, — деб хулоса қилди эксперт.

  • 23 Январь, 08:58
  • Батафсил
not found

Дори воситаларининг ножўя реакцияларига оид маълумотлар таҳлил қилиб борилади

Соғлиқни сақлаш вазирининг 2026 йил 21 январдаги 15-сонли буйруғи билан дори воситаларининг ножўя реакцияларига оид маълумотларни йиғиш, таҳлил қилиш ва бошқариш бўйича янги, мажбурий ва марказлашган тартиб тасдиқланди. Мазкур буйруқ дори воситалари хавфсизлигини таъминлаш тизимини институционал ва технологик жиҳатдан янгилаш, ножўя реакциялар устидан назоратни кучайтириш ҳамда бу жараённи ягона рақамли механизм орқали бошқаришга қаратилган. Ҳужжатга мувофиқ, ножўя реакциялар ҳақидаги маълумотларни қабул қилиш, жамлаш ва таҳлил қилиш учун “Фармаконазорат” миллий ахборот тизими амалиётга жорий этилади. Ушбу тизим орқали дори воситалари ва вакциналарни қўллаш билан боғлиқ барча ножўя ҳолатлар марказлашган ҳолда қайд этилиб, таҳлилий баҳоланади. Янги тартиб соғлиқни сақлаш тизимидаги мулкчилик шаклидан қатъи назар барча тиббиёт муассасалари, шунингдек дорихоналар, дори воситалари ва вакциналарни ишлаб чиқарувчи, реализация қилувчи ҳамда қўлловчи ташкилотлар учун мажбурий ҳисобланади. Шифокорлар, фармацевтлар ва ўрта тиббиёт ходимлари томонидан аниқланган ножўя реакциялар белгиланган тартибда электрон хабарнома орқали ваколатли органга юборилиши лозим. Буйруқда ножўя реакциялар ҳақида хабар беришнинг аниқ ва мажбурий муддатлари белгиланган. Жумладан, - инсон ҳаётига реал хавф туғдирган ёки ўлим билан якунланган ҳолатлар аниқланганда хабарнома 24 соат ичида, - жиддий ножўя реакциялар 3 кун ичида, - бошқа ножўя реакциялар ёки дори воситасидан кутилган терапевтик самара кузатилмаган ҳолатлар эса 10 кун ичида юборилиши белгиланди. Хабарномалар фақат расмий электрон платформалар орқали қабул қилинади. Булар жумласига Фармацевтика маҳсулотлари хавфсизлиги марказининг расмий веб-сайти, PharmUz мобил иловаси, махсус Telegram-бот ҳамда Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлигининг расмий ахборот ресурслари киради. Ушбу ёндашув фармаконазорат жараёнида шаффофлик ва тезкорликни таъминлашга хизмат қилади. Шунингдек, буйруқда фармаконазорат тизимини амалиётга жорий этиш, тиббиёт ва фармацевтика ходимларини ўқитиш, электрон ахборот тизимини соғлиқни сақлашнинг ягона интеграциялашган платформаларига улаш ҳамда хавфсизлик талабларига мувофиқлигини таъминлаш билан боғлиқ вазифалар ҳам белгиланган. Мазкур ҳужжат дори воситалари ва вакциналар хавфсизлигини мониторинг қилиш, ножўя реакцияларни эрта аниқлаш ва уларнинг олдини олиш бўйича давлат даражасидаги тизимли назорат механизмини шакллантиришга хизмат қилади. Буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга кирди.

  • 22 Январь, 15:00
  • Батафсил
Нажмите на кнопку ниже, чтобы прослушать текст Powered by GSpeech